Đất đèn: Có an toàn khi dùng để ủ chín trái cây?

Đất đèn là gì?

Đất đèn hay khí đá là Canxi cacbua (Calcium carbide, còn được gọi là Calcium acetylide) - hợp chất có công thức hóa học CaC2. Màu sắc của đất đèn phụ thuộc vào kích cỡ và tạp chất. Canxi cacbua tinh khiết thì không màu, khi ở dạng miếng và trong đó có chứa khoảng 80–85% CaC2 thì có màu xám hoặc nâu (phần còn lại là CaO (canxi oxit), Ca3P2 (canxi photphua), CaS (canxi sulfua), Ca3N2 (canxi nitrua), SiC (silic cacbua),...

Khi có hơi ẩm, canxi cacbua phát ra mùi khó chịu tương tự mùi tỏi.

Đất đèn làm chín trái cây bằng cách nào?

Đất đèn phản ứng với nước (hay hơi nước) sản sinh ra khí Acetylene (C2H2 hoặc CH ≡ CH) – chất thúc đẩy quá trình chín của trái cây tương tự Ethylene (C2H4 hoặc CH2 = CH2) theo phản ứng: CaC2 + 2 H2O → C2H2 + Ca(OH)2

Sử dụng đất đèn ủ chín trái cây có an toàn?

Canxi cacbua được sản xuất ở quy mô công nghiệp trong các lò hồ quang ở nhiệt độ 2.000 °C, nguyên liệu là vôi sống và than cốc. Sự ô nhiễm của nguyên liệu thường tạo ra khí tạp là phosphine và arsine khi sản xuất acetylen từ canxi cacbua. Những tạp chất này có thể được loại bỏ bằng cách cho khí acetylen đi qua dung dịch đồng sunfat đã được axit hóa, nhưng khi dùng đất đèn để ủ chín trực tiếp trái cây thì những loại khí tạp này không được loại bỏ.

Phosphine là gì?

Phosphine (tên IUPACphosphane) là hợp chất có công thức hóa học PH3. Nó là một chất khí không màu, dễ cháy, độc hại và được xếp vào nhóm pnictogen hydrua. Phosphine tinh khiết không mùi, nhưng ở dạng thô có mùi rất khó chịu như mùi tỏi hoặc cá thối.

Nó có thể được hấp thụ qua đường hô hấp hoặc qua da. Là chất độc đường hô hấp, nó ảnh hưởng đến việc vận chuyển oxy hoặc cản trở việc sử dụng oxy của các tế bào khác nhau trong cơ thể, gây phù phổi.

Arsine là gì?

Arsine (tên IUPACarsane) là một hợp chất vô cơ có công thức AsH3. Hợp chất này tồn tại ở dạng khí pnictogen hyđrua, là chất dễ bắt lửa, gây cháy nổ, rất độc và là một trong những hợp chất đơn giản nhất của asen. Mặc dù có khả năng gây chết người, nó vẫn tìm thấy một số ứng dụng trong ngành công nghiệp bán dẫn và tổng hợp các hợp chất asen hữu cơ.

Độc tính của arsin khác với các hợpchất arsen khác. Đường tiếp xúc chính là do hít phải, mặc dù ngộ độc sau khi tiếp xúc với da cũng đã được biết đến. Arsin tấn công hemoglobin trong các tế bào hồng cầu, khiến chúng bị phá hủy bởi cơ thể.

Các dấu hiệu đầu tiên của phơi nhiễm, có thể mất vài giờ để trở nên rõ ràng, là nhức đầu, chóng mặt và buồn nôn, tiếp theo là các triệu chứng thiếu máu huyết. Trong trường hợp nặng, tổn thương thận có thể kéo dài.

Tiếp xúc với nồng độ arsin 250 ppm là gây tử vong nhanh: nồng độ 25-30 ppm gây tử vong trong 30 phút tiếp xúc, và nồng độ 10 ppm có thể gây tử vong trong thời gian tiếp xúc lâu hơn. Các triệu chứng ngộ độc xuất hiện sau khi tiếp xúc với nồng độ 0,5 ppm.